صفحه اصلي--> اخبار->   اخبار شرکت

گفت و گو با دکتر علی اصغر صباغ مدیر عامل شرکت ارزیابی و سنجش اعتبار مشتریان مهر خاورمیانه

راهكارهاي عملياتي شدن سنجش اعتبار مشتريان در كشور

بنام ایزد یکتا یگانه ناظر اعمال عدالت گستران در جهان

در ابتدا سیری می کنیم به سالهای گذشته در ایران که این اینجانب در یکی از خیابانهای تهران نگاهم به جمله ای افتاد که بر روی شیشه مغازه لوازم خانگی نوشته بود "فروش اقساطی به کارمندان دولت فقط با چک کارمندی" و پس از آن به این فکر افتادم که مگر دیگر اشخاص واجد شرایط خرید اقساطی نیستند؟ در آن زمان هیچ ارگان دولتی و یا خصوصی به فکر ایجاد نظامی به نام نظام سنجش اعتبار که در برگیرنده و جوابگوی کلیه متقاضیان خرید اقساطی و گرفتن تسهیلات باشد، وجود نداشت. ولو اینکه مقامات دولتی و خصوصی همواره بگونه ای به این مقوله فکر می کردند.
امروز با توجه به عنایات بیدریغ نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و هیئت محترم دولت، مسئله ضرورت ایجاد نظام سنجش اعتبار مورد توجه قرار گرفت و قانون تسهیل اعطای تسهیلات بانکی و ایجاد نظام سنجش اعتبار در اسفند ماه سال 1386 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و توسط معاونت محترم رئیس جمهور وقت امضاء و به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد.
از این تاریخ می توان به جرأت بیان نمود که جوش و خروش فراوان و تحول بزرگی در بازار پولی و مالی کشور ایجاد شد. چرا که تصویب این قانون بسیار ضروری یکی از بزرگترین معضلات نظام بانکی کشور را که مطالبات معوق بانکی خطاب می نمائیم، در آینده نزدیک به سرعت تصحیح خواهد نمود و با سنجش اعتبار مشتریان متقاضی تسهیلات، بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری در کشور از شفاف سازی و تشخیص مشتریان بد حساب و خوش حساب بهره مند خواهند شد.

اصولاً هدف از ایجاد نظام سنجش اعتبار چیست؟

در ابتدا هدف عدالت در اعطای تسهیلات در سیستم پولی و مالی کشور و ارائه خدمات نوین بانکی به شهروندان است که نتیجه آن سهولت، سرعت در شناسایی مشتریان و ارایه تسهیلات اصل ایجاد چنین نظامی است. بعلاوه جلوگیری از اعطای تسهیلات به مشتریان بد حساب و رانت خوار که بدون شک معوقات سرسام آوری برای سیستم بانکی بوجود آورده و می آورد. یکپارچه کردن اطلاعات مشتریان اعتباری در هر بانک و یا مؤسسه مالی و اعتباری (بطور جداگانه) و بالاخص ایجاد بانک جامع اطلاعات مشتریان اعتباری و تعیین رتبه اعتباری ، از دیگر ضرورت های ایجاد نظام سنجش اعتبار بحساب می آید.

در خصوص پیاده سازی و عملیاتی شدن کامل نظام سنجش اعتبار چه پیشنهاداتی دارید؟

از آنجایکه این مقوله در سیستم پولی و مالی کشور ما نوین می باشد لذا جهت لزوم فرهنگ سازی هرچه بیشتر آن چه در نظام بانکی کشور و چه فرهنگ سازی مشتریان اعتباری و کلیه شهروندان توصیه های ذیل بسیار ضروری است:

•  با توجه به اینکه یکی از اساسی ترین ذهنیت های مسئولین هر مؤسسه مالی/بانکی کشور، حفظ مشتریان خوش حساب خود است، ترس از دست دادن این مشتریان همواره یکی از مهمترین دغدغه هایی است که باعث این تلقی نادرست شده که تجمع اطلاعات مشتریان بانکها در یک بانک جامع اطلاعات مشتریان اعتباری، منجر به از دست دادن مشتریان بخصوصشان می شود، این در حالی است که به هیچ عنوان سیستم های نوین امروزی چنین عمل نمی کنند و این مسئله را در سطور ذیل در قسمت معرفی سیستم ها به تفصیل شرح خواهم داد. همچنین همانگونه که در آذرماه سال 1387 در سومین کنفرانس بین المللی تجارت الکترونیک در اصفهان اشاره نمودم، در ابتدا پیاده سازی وعملیاتی نمودن سیستم Application Processing/استراتژی مدیریتی و رتبه بندی/سنجش اعتبار داخلی مشتریان در هر بانک، اولین قدم در ایجاد نظام سنجش اعتبار کلی است. در نظر داشته باشید که امروزه در کشورهای توسعه یافته و برخی کشورهای در حال توسعه که نظام سنجش اعتبار سالهاست بهره برداری است. بانکها بطور جداگانه سیستم داخلی فوق الذکر را پیاده و عملیاتی نموده اند (ارزیابی/سنجش اعتبار بر اساس اطلاعات داخلی مشتری) و این سیستم بطور مستقیم با سیستم برونی سنجش اعتبار (Credit Bureau & Scoring System)بصورت Online متصل است که براحتی اطلاعات برونی در این سیستم داخلی حلاجی و ارزیابی شده و در نهایت گزارش اعتباری و رتبه اعتباری مشتری جهت استفاده مدیریت اعتباری در رد یا اعطا تسهیلات به مشتریان، خروجی آن می باشد.
   

•  آشنائی هرچه بیشتر مسئولین بانکی کشور با سیستم های بروز جهانی نظام سنجش اعتبار که حاکی از محرمانه بودن اطلاعات مشتریان هر بانک با رعایت استانداردهای امنیتی، رعایت استانداردهای بین المللی هیچگونه شک و شبه ای در تسهیم اطلاعات (Data Sharing) بوجود نخواهد آورد. به این ترتیب بانکها پس از استقرار سیستم نرم افزاری و سخت افزاری رتبه بندی داخلی، این سیستم را براحتی به سیستم یکپارچه بانک جامع اطلاعات مشتریان را بصورت Online متصل می نمایند.

آقای دکتر پس بنابراین چه لزومی دارد که بانکها سیستم رتبه بندی داخلی داشته باشند؟

بدون شک هر مؤسسه مالی و بانکی در خصوص ارائه تسهیلات محصولات مختلف بانکی (مشارکت مدنی، جعاله، مضاربه و ...) یک سری قوانین و مقررات مصوب شده از طرف بانک مرکزی را در دستور کار خود دارد و بعلاوه هر کدام دارای سیاستهای داخلی مدیریتی خود می باشند که این سیاستها می توانند تأثیرات بخصوصی در تصویب و یا رد ارائه تسهیلات به یک مشتری بخصوص شود. (این سیاستها می تواند سیاست های متغیرهای تعیین رتبه اعتباری و سقف اعتبار باشد و یا می تواند سیاست های تقسیم بندی مشتریان به دسته های متفاوت باشد. بطور مثال مشتریان ممتاز، درجه یک، درجه دو، درجه سه و غیره باشد.)
پس بنابراین سیاست های کلی داخلی هر بانک است که در سیستم داخلی رتبه بندی آن بانک بخصوص اعمال می شود. (Internal Credit Decision Studio)

آیا رتبه بندی اعتباری/سنجش اعتبار فقط اختصاص به مشتریان بانکها دارد؟

رتبه بندی اعتباری/سنجش اعتبار فقط مختص مشتریان بانکها نیست. بلکه مشتریان حقیقی و حقوقی کلیه مؤسسات مالی و اعتباری، تعاونی های اعتبار، بنگاههای اقتصادی فروش اقساطی، شرکت های مخابرات و ارتباطات سیار و غیره را شامل می شود. در اینجا جا دارد که عبارت نوشته شده در مقاله قبلی خود در این روزنامه به تاریخ سه شنبه 17 آذرماه 1388 را تصحیح نمایم که اشتباهاً درج شده بود که رتبه بندی اختصاص به مشتریان بانکها دارد و مؤسسات مالی و اعتباری را در بر نمی گیرد.

شما در گفتگوهای قبلی خود همواره اشاره به استفاده از سیستم های نرم افزاری و سخت افزاری بروز جهانی نموده اید، و اینکه بومی سازی سیستم های شرکت های مشاور خارجی مد نظرتان بوده است. آیا تحریم های بی مورد جهانی تأثیری در وقفه در استفاده از این سیستم ها ندارد؟

سوال بسیار خوبی است. با توجه به سیاست های نادرست و ناعادلانه تحریمی در خصوص جمهوری اسلامی ایران و شهروندان این مرز و بوم، بر آن شدم تا استراتژی عقد قراردادهای انحصاری و دائمی را علی الخصوص با شرکتهایی منعقد کنم که این شرکت ها در گذشته، حال و آینده به هیچ عنوان ارائه محصولات و خدماتشان به جمهوری اسلامی ایران مورد تحریم قرار نگرفته و نخواهد گرفت. بر این اساس اقدام به دریافت لیسانس انحصاری و دائمی با چند شرکت بنام جهانی که سیستم های Platform محصولات و خدمات مدیریت ریسک اعتباری را در جهان ارائه می دهند، نمودم (شرکت  I-Financial). قابل ذکر است که اینجانب در طول مدت 25 سال تخصص و تجربه در جهان و علی الخصوص کشور عزیزمان ایران در رابطه با چنین شرکتهایی، بدون شک نامم در جامعه شرکتهای تراز اول جهان مدیریت ریسک اعتباری و نظام سنجش اعتبار نا شناخته نیست و اعتبار شایسته ای در این خصوص کسب نموده ام. بنابراین این شرکت ها را به خوبی از کلیه جوانب علی الخصوص مساله تحریم در نظر گرفته ام. لازم به ذکر است که در نهایت هدف اینجانب بر این است که از سیستم های بروز جهانی که کاربرد و بهره برداری از آنها منجر به ایجاد توسعه و بهینه سازی در سیستم بانکی کشورهای توسعه یافته گردیده است، الگو برداری نموده و برند (Brand) مخصوص گروه خود را بنام (Memacs/SABASOFT) به کشورهای همسایه و دیگر کشورها صادر نمائیم.

سیستم یکپارچه نظام سنجش اعتبار (Credit Bureau & Scoring System) را چگونه تشریح می نمائید؟

سیستم یکپارچه نظام سنجش اعتبار در حقیقت یک نرم افزار بسیار پیچیده است که شامل بانک جامع اطلاعات تسهیلاتی مشتریان کلیه بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری است و همچنین می تواند شامل بانک اطلاعاتی بنگاههای اقتصادی فروش اقساطی، ارگانهای دولتی علی الخصوص اداره ثبت احوال، اداره گمرکات، مالیات و غیره باشد. از مهمترین شاخص های این سیستم محرمانه بودن اطلاعات مشتریان اعتباری و رعایت استانداردهای امنیتی بین المللی است.
خروجی این سیستم یکپارچه بصورت گزارشات اعتباری و رتبه اعتباری/سنجش اعتبار مشتری می باشد که گزارشات اعتباری شامل اطلاعات تسهیلاتی، اطلاعات هویتی، اطلاعات استعلامی و اطلاعات قضائی اقتصادی است.

از مشخصات فنی نظام سنجش اعتبار و سیستم Application Processing و رتبه بندی داخلی مشتریان می توان اشاره به امینت بالای این سیستم ها، استفاده از استانداردهای بین المللی ISO 17799 و ISO 27001 و رمز گذاری اطلاعات (Encryption)، کنترل های امنیتی، کنترل های لازم ورود به سیستم، کنترل های امنیتی دسترسی به اطلاعات، حفظ محرمانه بودن اطلاعات، اعمال سیاست های کلی مورد نظر جمهوری اسلامی ایران در سیستم نظام سنجش اعتبار و اعمال سیاست های مورد نظر مدیریت بانک/مؤسسه اعتباری و مالی و دیگر استانداردهای لازم فنی.
 

آقای دکتر ممکن است توضیحاتی در مورد سیستم Application Processing/رتبه بندی داخلی بدهید؟

Platform/سیستم فوق الذکر بطور خلاصه شامل:

•  بخش سیستم اتوماسیون فرآیند اطلاعات مشتریان متقاضی تسهیلات (Application Processing System) که جهت کاربرد کاربران اعتباری در شعب بانک نصب می شود.
   

•  بخش موتور تصمیم گیری اعطای تسهیلات و تعیین سقف تسهیلات (Scoring & Ceiling Decision Engine)
•  بخش اعمال استراتژی داخلی سازمان(بانک ها، موسسات مالی و اعتباری) بعلاوه استراتژی های قانونی و ابلاغیه های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (Internal Banking Strategy/Decision Studio)
   

در پروسه بخش های فوق الذکر از مدل های آماری بسیار پیچیده ای استفاده می شود که نتیجتا، رتبه اعتباری مشتریان همراه با گزارش اعتباری خروجی این سیستم می باشد.

توجه داشته باشید در این سیستم یکپارچه که جهت پیاده سازی و عملیاتی شدن برای هر مؤسسه مالی (بانکها، مؤسسات مالی و اعتباری، تعاونی های اعتبار و ...) در نظر گرفته ایم بدون شک عوامل تعیین کننده رد و یا اعطاي تسهیلات Probability of Default، Exposure at Default و Loss Given Default بصورت اتوماسیون محاسبه می شود. جدول ذيل نشان دهنده خلاصه فرايند درج اطلاعات مشتريان اعتباري است كه پس از ورود به موتور تصميم گيري اعتباري مكانيزه در نهايت گزارش اعتباري و رتبه اعتباري مشتري را جهت بررسي كاربر اعتباري و تصميم گيري نهايي دايره اعتباري درج مي كند.

با توجه به اينكه شما يك چهره شناخته شده در نظام سنجس اعتبار در كشور هستيد و نام شما بعنوان اولين موسس شركت سنجش اعتبار در كشور درج شده ، برنامه هاي شما در شركت ارزيابي و سنجش اعتبار مشتريان مهر خاورميانه با تمامي چالش هاي موجود چيست؟

از آن جائيكه اين مساله هميشه در ذهن من علاوه بر ايفاء وظيفه، يك هدف ملي است، بنابراين هميشه در خصوص اين چالش ها انديشيده ام و لذا يكي از مهمترين استراتژي هاي شركت خود را مبتني بر سهام داري و مشاركت كليه بانك هاي دولتي، خصوصي و موسسات اعتباري بنا نهاده ام تا تمامي مخاطبان ما از محصولات و خدمات اين شركت منتفع شده و اين شركت را از آن خود بدانند. بر همين اساس اعلام مي دارم كه موسسه اعتباري توسعه به عنوان اولين همراه، ما را در اجراي اين پروژه ملي ياري خواهند رساند و با عزم راسخي كه در خود و گروه داخلی و خارجی خود مي بينم و با ياري خداوند متعال، سعي در عملياتي شدن كامل اين مقوله بعنوان یکی از اپراتورها (Operator) در كشور دارم.
در وهله اول پیاده سازی و عملیاتی نمودن سیستم Application Processing، استراتژی مدیریتی و رتبه بندی اعتباری داخلی بانکها که در حال آن را شروع کرده ایم، بوده  و در وهله دوم اتصال یکایک این سیستم ها و بوجود آوردن سیستم کلی نظام سنجش اعتبار بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری در زیر یک سقف جهت ارائه خدمات به کلیه سیستم پولی، مالی و سرمایه کشور (National Credit Bureau & Scoring System)
در مرحله سوم پیاده سازی و عملیاتی نمودن دیگر ابزارهای ارزش افزوده نوین بانکی (Banking Tools/Value Added Products) که این ابزارها شامل:

•  سیستم نرم افزاری الزامات بازل(1)،(2)،(3)
  Implementation of Basel(I),(II),(III) Software Solution
   

•  سیستم نرم افزاری مدیریت بهینه مشتریان
  Customer Optimization Management Solution
   

•  سیستم نرم افزاری مدیریت تقلب و تشخیص هویت
   Fraud &Identity Management Solution (Biometrics)
   

•  سیستم نرم افزاری مدیریتی تسهیلات
   Loan Management System
   

•  سیستم نرم افزاری کنترل پول شویی
   Anti-Money Laundering Solution
   

•  سیستم نرم افزاری کشف و جلوگیری از تخلفات کارت های اعتباری
  Credit card Transaction fraud Detection Software Solution
   

در مرحله نهایی هدف این شرکت ایجاد روابط نظام سنجش اعتبار فیمابین کشورهای همجوار و خاورمیانه است که اطلاعات اعتباری مشتریان حقیقی و حقوقی با کسب اجازه از خودشان، فیمابین کشورهای مربوط رد و بدل شود (بصورت کاملاً محرمانه فیمابین بانکها و مشتریان بانکها). به این ترتیب کلیه مشتریان بانکها و مؤسسات اعتباری مالی قبل از اعطای تسهیلات آشنایی کامل با طرفین قرارداد خواهند داشت و خوشبختانه در رابطه با این موضوع اقدام به ایجاد انجمن شرکتهای سنجش اعتبار در خاورمیانه نموده ایم
(Middle East Credit Bureau Association) که در حال شکل گیری است و اینجانب از مؤسسین این انجمن می باشم.

به عنوان سخن پاياني عملياتي شدن هر چه سريع تر نظام سنجش اعتبار و تاثير آن در رشد و توسعه اقتصادي كشور را توضيح دهيد؟

در ابتدا اشاره به اين نكته بنمايم كه همكاري هرچه بيشتر بانك ها و موسسات مالي/اعتباري و ديگر نهادهاي پولي و مالي در استقرار سيستم رتبه بندي داخلي مشتريان كه نهايتا يكپارچه شدن اين سيستم ها بصورت آنلاين، بانك جامع اطلاعات مشتريان را بوجود مي آورد حائز اهميت است. بخش نامه ارديبهشت ماه 1388 بانك مركزي جمهوي اسلامي ايران مبني بر سنجش اعتبار مشتريان قبل از اعطا تسهيلات، اين نويد را مي دهد كه با كنترل هاي موجود در سيستم نظام سنجش اعتبار يقينا کاهش فاحشی در معوقات بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری بوجود خواهد آمد و اين حجم پول در چرخه اقتصادي كشور، باعث رشد اقتصادي و در نتيجه توسعه همه جانبه در تمامي بخش هاي صنعتي كشور خواهد شد. در خاتمه سمینارهای متعددی در خصوص مدیریت ریسک اعتباری/نظام سنجش اعتبار در کشورمان برگزار شده است. این شرکت افتخار دارد که در اردیبهشت ماه سال 1389 با همکاری مشاورین متخصص بین المللی اولین سمینار تخصصی و کاربردی مدیریت ریسک اعتباری و ابزارهای ارزش افزوده سیستم بانکی را با عرضه presentation های حقیقی از کارهای پیاده شده در تعدادی از بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری کشور برگزار نماید.